فیبروم رحم در بیشتر موارد یک توده خوش‌خیم است که در بافت رحم ایجاد می‌شود و معمولاً به خودی خود از بدن خارج نمی‌شود. با این حال، در شرایط خاص و نادر، برخی فیبروم‌ها می‌توانند به سمت حفره رحم و دهانه رحم حرکت کنند و حتی به صورت بافتی از واژن خارج شوند. همین موضوع باعث می‌شود بسیاری از زنان هنگام مشاهده یک توده یا بافت غیرعادی در دوران پریود، این احتمال را مطرح کنند که فیبروم دفع شده است.
در ادامه، شرایطی که ممکن است باعث حرکت یا دفع فیبروم شوند، علائم احتمالی این اتفاق و انواع فیبروم‌هایی که احتمال بیشتری برای چنین وضعیتی دارند را بررسی می‌کنیم.
فیبروم چگونه ممکن است از رحم خارج شود؟
در حالت معمول، فیبروم رحم از بدن خارج نمی‌شود، زیرا یک توده بافتی است که به دیواره رحم متصل است. با این حال، در موارد بسیار نادر، بعضی فیبروم‌ها ممکن است به سمت حفره رحم و دهانه رحم حرکت کنند و در نهایت به داخل کانال دهانه رحم یا حتی واژن راه پیدا کنند. این وضعیت بیشتر در فیبروم‌هایی دیده می‌شود که در نزدیکی فضای داخلی رحم قرار دارند یا از طریق یک پایه باریک به رحم متصل هستند.
در صورتی که فیبروم به سمت دهانه رحم حرکت کند، ممکن است به‌تدریج از محل اتصال خود جدا شود و همراه با خونریزی و درد از واژن خارج شود. با این حال، دفع کامل خودبه‌خودی فیبروم بسیار نادر است و مشاهده یک توده یا بافت در هنگام پریود به تنهایی به معنی دفع فیبروم نیست؛ زیرا لخته خون، بافت آندومتر یا پولیپ رحم نیز می‌توانند ظاهر مشابهی داشته باشند.
چه عواملی ممکن است باعث دفع فیبروم شوند؟
اگرچه دفع خودبه‌خودی فیبروم بسیار نادر است، اما محل قرارگیری، نوع اتصال و تغییرات ایجادشده در بافت فیبروم می‌توانند در حرکت آن به سمت دهانه رحم و احتمال خروج آن نقش داشته باشند.
کاهش خون‌رسانی و نکروز فیبروم
اگر خون‌رسانی به فیبروم کاهش پیدا کند، بخشی از بافت آن ممکن است دچار تخریب یا نکروز شود. در بعضی شرایط، این تغییر می‌تواند باعث ضعیف شدن اتصال فیبروم به رحم شود و زمینه حرکت آن به سمت حفره رحم و دهانه رحم را ایجاد کند. این وضعیت به ندرت می‌تواند با خروج بخشی از بافت از واژن همراه باشد.
قرار گرفتن فیبروم در نزدیکی حفره رحم
محل قرارگیری فیبروم یکی از مهم‌ترین عوامل در احتمال حرکت آن است. فیبروم‌های زیرمخاطی که به فضای داخلی رحم نزدیک هستند، نسبت به فیبروم‌هایی که در قسمت خارجی رحم قرار دارند، امکان بیشتری برای حرکت به سمت دهانه رحم دارند. در برخی موارد، انقباضات رحم نیز می‌توانند در جابه‌جایی این نوع فیبروم نقش داشته باشند.
اتصال فیبروم با پایه باریک
برخی فیبروم‌ها به جای اتصال گسترده به دیواره رحم، از طریق یک پایه باریک به رحم متصل هستند. اگر این پایه در اثر کاهش خون‌رسانی یا عوامل دیگر ضعیف شود، احتمال جدا شدن فیبروم افزایش پیدا می‌کند. با این حال، حتی در این شرایط نیز خروج کامل فیبروم از بدن اتفاقی نادر محسوب می‌شود.
جراحی فیبروم های متعدد رحمی با دکتر صباحی
فیبروم رحم در بارداری؛ علائم و درمان آن
مطالعات متعددی نشان داده‌اند که فیبروم‌ها ممکن است بطور تدریجی کوچک شوند یا رشدشان متوقف شود، به ویژه پس از یائسگی که سطح هورمون‌های جنسی کاهش می‌یابد.
نقل از: Cleveland Clinic
چه عواملی ممکن است باعث دفع فیبروم شوند؟
- کاهش خون‌رسانی و نکروز فیبروم: گاهی بخشی از فیبروم به دلیل کاهش جریان خون دچار تخریب می‌شود.
- قرار گرفتن فیبروم نزدیک حفره رحم: فیبروم‌های زیرمخاطی به دلیل نزدیکی به فضای داخلی رحم احتمال بیشتری برای حرکت به سمت دهانه رحم دارند.
- اتصال باریک فیبروم به رحم: فیبروم‌های پایه‌دار در موارد نادر ممکن است جدا شوند.
آیا فیبروم در پریود دفع می‌شود؟
فیبروم رحم معمولاً همراه خون قاعدگی دفع نمی‌شود، زیرا یک بافت جامد و متصل به رحم است. با این حال، در موارد بسیار نادر، اگر فیبروم زیرمخاطی در فضای داخلی رحم قرار داشته باشد و به سمت دهانه رحم حرکت کند، ممکن است در زمان قاعدگی و همراه با انقباضات رحم به سمت خارج حرکت کند.
در چنین شرایطی ممکن است فرد توده‌ای گوشتی یا بافتی را همراه با خونریزی مشاهده کند. با این حال، هر توده‌ای که در دوران پریود از واژن خارج می‌شود، لزوماً فیبروم نیست و می‌تواند لخته خون، بافت آندومتر یا حتی پولیپ رحم باشد. به همین دلیل، تشخیص تنها بر اساس ظاهر بافت خارج‌شده امکان‌پذیر نیست و در صورت مشاهده چنین حالتی، بررسی پزشکی اهمیت دارد.
علائم دفع فیبروم رحم چیست؟
اگر فیبروم از محل اتصال خود جدا شده و به سمت دهانه رحم حرکت کند، ممکن است علائم مختلفی ایجاد شود. شدت و نوع این علائم به محل فیبروم، اندازه آن و میزان جدا شدن یا حرکت آن بستگی دارد.
خونریزی شدید یا غیرمعمول
یکی از علائمی که ممکن است در زمان حرکت یا دفع فیبروم دیده شود، خونریزی شدیدتر از حالت معمول است. افزایش قابل توجه خونریزی قاعدگی، طولانی شدن آن یا خروج لخته‌های بزرگ می‌تواند همراه این وضعیت اتفاق بیفتد و در صورت شدت بالا نیاز به بررسی پزشکی دارد.
خروج توده یا بافت از واژن
در برخی موارد ممکن است فرد هنگام مراجعه به سرویس بهداشتی یا در زمان خونریزی، توده‌ای گوشتی، نرم یا خاکستری‌رنگ را مشاهده کند. ظاهر این بافت به تنهایی نمی‌تواند مشخص کند که آیا فیبروم بوده یا علت دیگری دارد و برای تشخیص دقیق باید بررسی پزشکی انجام شود.
درد شدید لگنی و گرفتگی رحم
حرکت فیبروم به سمت دهانه رحم می‌تواند با انقباضات شدید رحم و درد لگنی همراه باشد. این درد ممکن است شبیه گرفتگی شدید قاعدگی باشد و در برخی افراد شدت بیشتری پیدا کند. اگر درد ناگهانی، شدید یا غیرقابل تحمل باشد، مراجعه سریع به پزشک ضروری است.
احساس فشار یا وجود توده در واژن
اگر فیبروم به سمت دهانه رحم حرکت کند، ممکن است فرد احساس فشار در لگن یا وجود جسمی در واژن داشته باشد. این احساس به‌خصوص زمانی بیشتر می‌شود که توده به قسمت پایین رحم یا دهانه رحم نزدیک شده باشد.
کاهش ناگهانی فشار یا درد لگنی
در صورتی که بخشی از توده از محل قرارگیری خود جدا شود یا از مسیر دهانه رحم خارج شود، ممکن است بعضی از علائم فشاری کاهش پیدا کنند. با این حال، بهتر شدن درد یا احساس فشار به معنای دفع کامل فیبروم نیست و برای اطمینان از وضعیت رحم، بررسی پزشکی لازم است.
ترشحات غیرطبیعی یا بدبو
خروج ترشحات غیرعادی، به‌خصوص ترشح بدبو، می‌تواند نشان‌دهنده عفونت یا باقی ماندن بخشی از بافت در داخل رحم باشد. اگر این علامت همراه با درد، خونریزی یا تب ایجاد شود، باید در کوتاه‌ترین زمان توسط متخصص زنان بررسی شود.
تب و ضعف عمومی
تب، لرز یا ضعف شدید پس از خروج یک توده یا بافت از واژن می‌تواند نشانه عفونت یا عارضه دیگری باشد. این علائم طبیعی محسوب نمی‌شوند و نیاز به ارزیابی پزشکی دارند.
کدام فیبروم‌ها احتمال دفع بیشتری دارند؟
دفع خودبه‌خودی فیبروم بسیار نادر است، اما نوع و محل قرارگیری فیبروم می‌تواند احتمال حرکت آن به سمت دهانه رحم را تحت تأثیر قرار دهد.
فیبروم زیرمخاطی
فیبروم زیرمخاطی در نزدیکی لایه داخلی رحم و فضای حفره رحم رشد می‌کند. از آنجا که این نوع فیبروم به فضای داخلی رحم نزدیک‌تر است، در مقایسه با انواع دیگر احتمال بیشتری دارد که به سمت دهانه رحم حرکت کند. برخی فیبروم‌های زیرمخاطی ممکن است به تدریج وارد حفره رحم شوند و در شرایط خاص به سمت واژن پیش بروند.
فیبروم پدونکوله
فیبروم پدونکوله یا پایه‌دار از طریق یک پایه باریک به رحم متصل است. این نوع اتصال باعث می‌شود در شرایط خاص و در صورت کاهش خون‌رسانی، احتمال جدا شدن توده بیشتر باشد. با این حال، جدا شدن یا دفع کامل آن همچنان یک اتفاق نادر است.
فیبروم‌های کوچک
فیبروم‌های کوچک ممکن است در برخی شرایط بدون نیاز به درمان خاص، برای مدت طولانی ثابت بمانند یا به تدریج کوچک شوند. با این حال، کوچک شدن فیبروم با دفع آن تفاوت دارد و نباید این دو وضعیت با یکدیگر اشتباه گرفته شوند.
از کجا بفهمیم فیبروم دفع شده است؟
مشاهده یک توده یا بافت هنگام پریود به تنهایی برای تشخیص دفع فیبروم کافی نیست. ممکن است چیزی که از واژن خارج شده، لخته خون، بافت آندومتر، پولیپ یا بافت دیگری باشد. حتی در صورتی که فرد سابقه فیبروم داشته باشد، نمی‌توان تنها بر اساس ظاهر توده گفت که فیبروم به طور کامل دفع شده است.
پزشک برای بررسی وضعیت فیبروم و رحم ممکن است از معاینه تخصصی، سونوگرافی واژینال، MRI یا در شرایط لازم هیستروسکوپی استفاده کند. این بررسی‌ها مشخص می‌کنند که آیا فیبروم همچنان در رحم وجود دارد، به طور کامل خارج شده یا بخشی از آن باقی مانده است.
درمان فیبروم رحم در اصفهان با روش های جدید
آیا فیبروم می‌تواند خودبه‌خود کوچک شود؟
کوچک شدن فیبروم با دفع آن تفاوت دارد. برخی فیبروم‌ها ممکن است در طول زمان رشد نکنند یا اندازه آنها کاهش پیدا کند. این وضعیت به‌خصوص بعد از یائسگی بیشتر دیده می‌شود، زیرا با کاهش سطح هورمون‌هایی مانند استروژن و پروژسترون، رشد فیبروم‌ها نیز ممکن است کاهش پیدا کند.
در برخی افراد نیز فیبروم‌های کوچک برای سال‌ها بدون تغییر قابل توجه باقی می‌مانند. بنابراین اگر در سونوگرافی مشخص شود اندازه فیبروم کاهش یافته است، این موضوع الزاماً به معنای دفع آن نیست و باید وضعیت آن بر اساس معاینات و تصویربرداری‌های پزشکی پیگیری شود.
چه زمانی بعد از دفع احتمالی فیبروم باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت مشاهده موارد زیر بهتر است برای بررسی دقیق‌تر به متخصص زنان مراجعه کنید:
- خونریزی شدید یا غیرطبیعی
- درد شدید لگنی یا درد مداوم شکم
- تب یا علائم عفونت
- ترشحات بدبو واژن
- احساس فشار یا باقی ماندن توده در ناحیه لگن
- خروج بافت یا توده غیرعادی از واژن، به‌خصوص اگر تکرار شود
- هرگونه خونریزی بعد از یائسگی
- ضعف، سرگیجه یا علائم ناشی از کاهش خون بدن
تشخیص اینکه بافت خارج‌شده واقعاً مربوط به فیبروم است یا علت دیگری دارد، فقط با بررسی پزشک و در صورت نیاز انجام تصویربرداری یا آزمایش‌های تکمیلی امکان‌پذیر است.
آیا دفع فیبروم به معنی برطرف شدن کامل آن است؟
در موارد نادری که بخشی از فیبروم از رحم جدا شده و از بدن خارج می‌شود، باز هم نمی‌توان بدون بررسی پزشکی از دفع کامل آن مطمئن شد. ممکن است بخشی از بافت در رحم باقی مانده باشد یا علائم ایجادشده مربوط به مشکل دیگری مانند پولیپ یا سایر ضایعات رحمی باشد.
از طرف دیگر، اگر فیبروم فقط کوچک شده باشد، به معنای آن نیست که از بدن دفع شده است. بنابراین مشاهده تغییر در علائم یا اندازه فیبروم نباید جایگزین پیگیری پزشکی شود.
برای مراجعه به بهترین متخصص درمان فیبروم در اصفهان، از طریق شماره زیر با مطب دکتر ریحانه صباحی تماس بگیرید.
سوالات متداول
بله، اما تأثیر فیبروم بر باروری به اندازه، تعداد و مهم‌تر از همه محل آن بستگی دارد. فیبروم‌هایی که حفره داخلی رحم را تغییر می‌دهند، ممکن است بیشتر از سایر انواع بر بارداری اثر بگذارند. با این حال، بسیاری از افراد مبتلا به فیبروم می‌توانند بارداری موفقی داشته باشند.
خیر. اگر فیبروم علائمی ایجاد نکند یا مشکلی برای فرد به وجود نیاورد، ممکن است پزشک تنها پیگیری دوره‌ای را توصیه کند. تصمیم برای درمان به عواملی مانند اندازه و محل فیبروم، شدت علائم، سن و برنامه فرد برای بارداری بستگی دارد.
بله. بعضی روش‌های درمانی فیبروم را از بین می‌برند یا کوچک می‌کنند، اما ممکن است فیبروم‌های جدید در آینده ایجاد شوند یا فیبروم‌های کوچکِ تشخیص‌داده‌نشده رشد کنند. به همین دلیل، حتی بعد از درمان نیز در برخی افراد پیگیری پزشکی لازم است.
در برخی شرایط بله. بسته به نوع و محل فیبروم و شدت علائم، پزشک ممکن است دارو، آمبولیزاسیون شریان رحمی یا بعضی روش‌های کم‌تهاجمی و غیرجراحی را پیشنهاد کند. انتخاب روش مناسب به شرایط فرد و به‌خصوص برنامه او برای بارداری بستگی دارد.
جمع‌بندی
فیبروم رحم در بیشتر موارد خودبه‌خود دفع نمی‌شود و معمولاً به دیواره رحم متصل باقی می‌ماند. با این حال، در شرایط خاص و بسیار نادر، به‌ویژه در فیبروم‌های زیرمخاطی یا پایه‌دار، ممکن است توده به سمت دهانه رحم حرکت کند و بخشی از آن از واژن خارج شود.
اگر در دوران پریود توده‌ای غیرعادی مشاهده کرده‌اید یا خونریزی، درد لگنی، ترشحات غیرطبیعی یا علائم دیگری دارید، بهتر است به جای اینکه صرفاً احتمال دفع فیبروم را در نظر بگیرید، علت دقیق آن را با معاینه و تصویربرداری مشخص کنید. تشخیص دقیق می‌تواند مشخص کند که واقعاً فیبروم دفع شده است یا این بافت به علت دیگری ایجاد شده است.
