ترشحات واژن بخشی طبیعی از عملکرد دستگاه تناسلی است و به مرطوب ماندن بافت واژن، خارج شدن سلولهای مرده و حفظ تعادل محیط آن کمک میکند. رنگ، مقدار و غلظت این ترشحات در طول چرخه قاعدگی ثابت نیست و تحتتأثیر تخمکگذاری، بارداری، رابطه جنسی، مصرف بعضی داروها و تغییرات هورمونی قرار میگیرد.
هر تغییری در ترشحات به معنای بیماری یا عفونت نیست. آنچه بیشتر از رنگ اهمیت دارد، تفاوت ترشح با حالت همیشگی بدن شما و همراه شدن آن با نشانههایی مانند بوی نامطبوع، خارش، سوزش، درد لگن، درد هنگام ادرار یا خونریزی غیرمنتظره است.
ترشحات طبیعی واژن چه ویژگیهایی دارند؟
ترشحات طبیعی معمولاً شفاف، سفید یا شیری کمرنگ هستند و بوی تند و آزاردهندهای ندارند. غلظت آنها میتواند از آبکی و لغزنده تا کمی چسبناک و کرمی تغییر کند. این تغییرات در بسیاری از موارد با مراحل مختلف چرخه قاعدگی ارتباط دارند و نیازی به درمان ندارند.
نزدیک زمان تخمکگذاری، ترشح اغلب شفاف، لغزنده و کشدار میشود. پس از تخمکگذاری یا در روزهای پیش از قاعدگی نیز احتمال دارد ترشحات سفیدتر، غلیظتر و چسبناکتر باشند. افزایش ترشح در دوران بارداری یا هنگام تحریک جنسی نیز، تا زمانی که با بو، درد یا خارش همراه نباشد، میتواند طبیعی باشد.
بر اساس توضیحات سایت American College of Obstetricians and Gynecologists:
Normal vaginal discharge is clear to white and does not have a noticeable odor.
ترجمه: «ترشحات طبیعی واژن شفاف تا سفید است و بوی قابلتوجهی ندارد.»
منبع: Is it normal to have vaginal discharge? – American College of Obstetricians and Gynecologists
انواع ترشحات واژن و معنای احتمالی آنها
رنگ ترشح بهتنهایی برای تشخیص کافی نیست. پزشک هنگام بررسی، بو، غلظت، مقدار، زمان شروع، وضعیت قاعدگی، احتمال بارداری، سابقه رابطه جنسی و علائم همراه را نیز در نظر میگیرد. جدول زیر به شما کمک میکند تفاوتهای رایج را بهتر بشناسید، اما جای معاینه یا آزمایش را نمیگیرد.
| نوع ترشح | علتهای احتمالی | چه زمانی نیاز به بررسی دارد؟ |
|---|---|---|
| شفاف و کشدار | تخمکگذاری، تحریک جنسی | اگر با درد، بو یا خارش همراه باشد |
| سفید یا شیری | تغییر طبیعی چرخه، بارداری | اگر غلیظ و پنیری یا همراه با خارش باشد |
| خاکستری | واژینوز باکتریایی | بهویژه همراه با بوی ماهی |
| زرد | باقیماندن ترشح روی لباس، التهاب یا عفونت | اگر زرد تیره، بدبو یا چرکی باشد |
| سبز و کفآلود | احتمال تریکومونیازیس یا عفونت | نیازمند مراجعه و بررسی پزشکی |
| صورتی یا قرمز | شروع یا پایان پریود، تحریک دهانه رحم | اگر بدون ارتباط با قاعدگی تکرار شود |
| قهوهای | خون قدیمی پس از قاعدگی | اگر مداوم، پس از یائسگی یا همراه درد باشد |
| آبکی و فراوان | تخمکگذاری، بارداری، تغییر هورمونی | در بارداری یا همراه با بوی نامعمول بررسی شود |
ترشحات شفاف و کشدار
ترشحات شفاف با بافتی شبیه سفیده تخممرغ معمولاً در روزهای نزدیک به تخمکگذاری دیده میشوند. افزایش استروژن در این دوره باعث میشود مخاط دهانه رحم لغزندهتر و کشدارتر شود. این وضعیت در نبود علائم آزاردهنده، نشانه عفونت محسوب نمیشود.
اگر ترشح شفاف ناگهان بسیار زیاد شده یا با درد زیر شکم، خارش، سوزش یا بوی غیرمعمول همراه است، بهتر است علت آن بررسی شود. در دوران بارداری نیز خروج ناگهانی و مداوم مایع آبکی باید جدی گرفته شود؛ زیرا تشخیص ترشح طبیعی از نشت مایع آمنیوتیک همیشه در خانه امکانپذیر نیست.
ترشحات سفید و پنیری
ترشح سفید یا شیری بدون بو و خارش در بسیاری از روزهای چرخه طبیعی است. بااینحال، ترشح سفید غلیظ و تکهتکه که همراه با خارش شدید، سوزش، قرمزی یا درد هنگام رابطه باشد، میتواند با عفونت قارچی ارتباط داشته باشد. عفونت قارچی معمولاً بوی ماهی ایجاد نمیکند.
تشخیص صرفاً بر اساس ظاهر ترشح دقیق نیست؛ زیرا تحریک پوستی، حساسیت به محصولات بهداشتی و بعضی عفونتهای دیگر میتوانند علائم مشابهی ایجاد کنند. استفاده خودسرانه از داروی ضدقارچ، بهخصوص در اولین تجربه علائم، دوران بارداری یا عفونتهای مکرر، میتواند تشخیص درست را به تأخیر بیندازد.
برای بررسی تغییرات مداوم، بوی نامطبوع یا خارش آزاردهنده میتوانید جهت معاینه و تشخیص علت ترشحات غیر طبیعی واژن از دکتر ریحانه صباحی، متخصص زنان، زایمان و نازایی در اصفهان، نوبت دریافت کنید.
ترشحات خاکستری با بوی ماهی
ترشح رقیق سفید مایل به خاکستری که بوی ماهی دارد، بهویژه هنگامی که بو بعد از رابطه بیشتر میشود، میتواند نشانه واژینوز باکتریایی باشد. این عارضه در اثر برهم خوردن تعادل باکتریهای طبیعی واژن ایجاد میشود و الزاماً یک عفونت مقاربتی نیست. بعضی افراد نیز با وجود ابتلا، علامت واضحی ندارند.
شستوشوی داخل واژن، استفاده از دوش واژینال و محصولات عطری میتواند تعادل طبیعی محیط واژن را مختل کند. برای انتخاب درمان مناسب باید علت ترشح مشخص شود؛ زیرا داروی عفونت قارچی برای واژینوز باکتریایی مؤثر نیست.
ترشحات زرد یا سبز
ترشح سفید ممکن است پس از خشک شدن روی لباس زیر کمی زرد دیده شود و این تغییر همیشه غیرطبیعی نیست. در مقابل، ترشحات زرد تیره، سبز، چرکی یا کفآلود، بهخصوص اگر با بوی بد، سوزش ادرار، درد هنگام رابطه یا تحریک ناحیه تناسلی همراه باشند، به بررسی نیاز دارند.
تریکومونیازیس، التهاب دهانه رحم و برخی عفونتهای منتقلشونده از راه تماس جنسی از علتهای احتمالی این نوع ترشح هستند. ظاهر ترشح نمیتواند نوع عفونت را قطعی کند و گاهی برای تشخیص، نمونهبرداری از ترشحات یا آزمایش عفونتهای مقاربتی انجام میشود.
ترشحات صورتی، قرمز و قهوهای
ترشح صورتی یا قهوهای در روزهای نزدیک به شروع و پایان قاعدگی معمولاً حاصل ترکیب ترشح با مقدار کمی خون تازه یا قدیمی است. لکهبینی خفیف ممکن است پس از رابطه، معاینه زنان یا بهدلیل تغییرات هورمونی نیز رخ دهد. تکرار این وضعیت خارج از زمان پریود را نباید صرفاً به چرخه قاعدگی نسبت داد.
خونریزی پس از رابطه، لکهبینی بین دو قاعدگی، ترشح خونی در دوران بارداری یا هر نوع خونریزی پس از یائسگی به ارزیابی پزشکی نیاز دارد. التهاب دهانه رحم، پولیپ، اختلالات هورمونی و تغییرات سلولی دهانه رحم از مواردی هستند که پزشک بر اساس شرایط شما بررسی میکند.
اگر ترشح خونی تکرارشونده یا خونریزی پس از رابطه دارید، معاینه دهانه رحم اهمیت دارد. پزشک در صورت نیاز درباره زمان مناسب انجام تست پاپ اسمیر در اصفهان تصمیم میگیرد؛ پاپ اسمیر آزمایش تشخیص عفونت واژن نیست و برای غربالگری تغییرات سلولی دهانه رحم کاربرد دارد.
چه عواملی باعث افزایش ترشحات واژن میشوند؟
افزایش مقدار ترشح همیشه نشانه بیماری نیست. نزدیک تخمکگذاری، در دوران بارداری، هنگام تحریک جنسی و گاهی پس از شروع قرصهای جلوگیری از بارداری، حجم ترشحات بیشتر میشود. تا زمانی که ظاهر ترشح با الگوی طبیعی بدن شما هماهنگ باشد و علامت آزاردهندهای ایجاد نکند، معمولاً جای نگرانی نیست.
مصرف آنتیبیوتیک، دیابت کنترلنشده، تغییر شریک جنسی، کاهش استروژن در یائسگی، استفاده از دوش واژینال و باقی ماندن جسم خارجی مانند تامپون نیز میتوانند ترشحات را تغییر دهند. نوع علت تعیین میکند که آیا درمان دارویی، اصلاح عادات بهداشتی یا بررسیهای تکمیلی لازم است.
برای تشخیص دقیقتر، پزشک درباره زمان شروع علائم، چرخه قاعدگی، بارداری، داروهای مصرفی و سوابق عفونت سؤال میکند. مراجعه به بهترین متخصص زنان در اصفحان زمانی اهمیت بیشتری دارد که ترشحات مکرر باشند، بعد از درمان بازگردند یا با درد و خونریزی همراه شوند.
چه زمانی ترشحات واژن نیاز به مراجعه فوری دارند؟
شدت علائم و شرایط زمینهای شما، زمان مراجعه را مشخص میکند. ترشح غیرعادی همراه با تب، درد لگن یا خونریزی میتواند نشانه درگیری بخشهای بالاتر دستگاه تناسلی باشد و نباید درمان آن به تعویق بیفتد. در دوران بارداری نیز ارزیابی زودتر تغییرات ترشح ضروری است.
در صورت مشاهده هرکدام از موارد زیر برای معاینه اقدام کنید:
- بوی تند، ماهی یا بسیار نامطبوع
- خارش، سوزش، قرمزی یا تورم شدید
- درد زیر شکم یا لگن، تب و لرز
- درد هنگام ادرار یا رابطه جنسی
- ترشح سبز، کفآلود، چرکی یا خاکستری
- خونریزی پس از رابطه یا بین دو قاعدگی
- ترشح خونی پس از یائسگی
- تغییر ناگهانی ترشحات در دوران بارداری
- باقی ماندن علائم پس از درمان خودسرانه
اگر برای نخستینبار چنین علائمی را تجربه کردهاید یا ترشحات پس از درمان دوباره بازگشتهاند، برای دریافت نوبت از دکتر ریحانه صباحی میتوانید با مطب دکتر تماس بگیرید.
دکتر ریحانه صباحی، بهترین متخصص زنان، زايمان و نازايى در اصفهان برای انجام تست های تشخیصی و درمانی است.
تشخیص علت ترشحات غیرطبیعی چگونه انجام میشود؟
تشخیص معمولاً با شرح حال و معاینه زنان آغاز میشود. پزشک رنگ و بوی ترشح، وضعیت پوست ناحیه تناسلی، دیواره واژن و دهانه رحم را بررسی میکند. بسته به علائم، نمونهای از ترشحات برای بررسی قارچ، باکتری، انگل یا عفونتهای مقاربتی برداشته میشود.
آزمایش ادرار، تست بارداری یا بررسی دهانه رحم نیز در برخی شرایط درخواست میشود. پاپ اسمیر بهتنهایی علت ترشحات را مشخص نمیکند و آزمایشهای لازم برای همه افراد یکسان نیستند. به همین دلیل، انتخاب دارو پیش از تشخیص میتواند علائم را موقتاً تغییر دهد و یافتن علت اصلی را دشوارتر کند.
برای حفظ سلامت واژن چه کارهایی انجام دهیم؟
واژن به شستوشوی داخلی نیاز ندارد و سازوکار طبیعی آن ترشحات و سلولهای اضافی را خارج میکند. شستن قسمت خارجی ناحیه تناسلی با آب ولرم و خشک نگه داشتن آن برای بیشتر افراد کافی است. صابونهای عطری، اسپری خوشبوکننده و دوش واژینال میتوانند تحریک و اختلال در تعادل میکروبی ایجاد کنند.
لباس زیر نخی، تعویض لباس مرطوب، رعایت بهداشت رابطه جنسی و پرهیز از مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک به کاهش برخی مشکلات کمک میکند. برای پوشاندن بوی غیرعادی از محصولات معطر استفاده نکنید؛ بوی جدید یا مداوم باید از نظر علت زمینهای بررسی شود.
برای بررسی انواع ترشحات واژن، عفونتهای مکرر، خارش یا خونریزی غیرمنتظره میتوانید از دکتر ریحانه صباحی، متخصص زنان، زایمان و نازایی، وقت معاینه بگیرید.
جهت مشاوره و دریافت نوبت از دکتر ریحانه صباحی، از طریق شمارههای زیر اقدام کنید:
سوالات متداول درباره انواع ترشحات واژن
بله، ترشح سفید یا شیری بدون بوی بد، خارش و سوزش اغلب طبیعی است. ترشح سفید پنیری همراه با خارش میتواند نشانه عفونت قارچی باشد.
ترشح آبکی میتواند در زمان تخمکگذاری، بارداری یا تحریک جنسی طبیعی باشد. خروج ناگهانی و مداوم مایع در بارداری به بررسی فوری نیاز دارد.
خیر، ترشح طبیعی پس از خشک شدن ممکن است زرد کمرنگ شود. زرد تیره، بدبو یا همراه با درد و سوزش باید ارزیابی شود.
این بو بیشتر با واژینوز باکتریایی ارتباط دارد، اما تشخیص قطعی به معاینه یا آزمایش نیاز دارد. درمان قارچ برای این مشکل مناسب نیست.
افزایش ترشح میتواند در بارداری دیده شود، اما بهتنهایی نشانه قابلاعتمادی نیست. برای تشخیص بارداری باید آزمایش مناسب انجام دهید.
درمان به علت ترشح بستگی دارد و قارچ، واژینوز باکتریایی و عفونتهای مقاربتی درمان یکسانی ندارند. درمان خودسرانه میتواند تشخیص را به تأخیر بیندازد.
جمعبندی
ترشحات شفاف، سفید و بدون بوی نامطبوع معمولاً بخشی از عملکرد طبیعی بدن هستند. تغییر واضح رنگ، بو یا غلظت، بهخصوص همراه با خارش، سوزش، درد لگن یا خونریزی، نیاز به بررسی دارد. بهجای تشخیص بر اساس رنگ یا مصرف خودسرانه دارو، بهتر است علت ترشح با معاینه و آزمایش مناسب مشخص شود.
